Kızlık Zarı (Hymen-Himen)

Bu makale kızlık zarı hakkında detaylı bilgi vermek, toplumda kızlık zarı konusunda bilinmeyen ya da yanlış bilinen konuları aydınlatmak için hazırlanmıştır.

Kızlık zarı hakkında genel bilgi:

Kızlık zarının Latince adı HYMEN�dir. Kızlık zarı (hymen) adı eski Yunan’dan gelir. Yunan mitolojisinde evlilik tanrısının adı Hymen (himen) dir. Eski Yunanda gerdek gecesi evlilik tanrısına adandığı için kızlık zarına hymen adı verilmiştir. Kızlık zarının ortası delik olup servikovaginal sekresyonlara ve adet kanına geçit verir. Genellikle kızlık zarı ortasındaki deliğin şekline ve yapısına göre isimlendirilir. Kızlık zarının yapısı, şekli, esnekliği her kadında farklıdır. İlk cinsel birleşmeden sonra kanama olup olmaması kızlık zarının şekline ve yapısına bağlıdır. Kızlık zarı bir kez yırtıldıktan sonra bir daha eski haline gelemez. İlk ilişkide yırtılmayan çok kalın ya da kapalı olan kızlık zarları jinekolog tarafından uyuşturularak kolaylıkla açılabilir. Kızlık zarı onarımı yalnız bir jinekolog tarafından yapılabilir. Kızlık zarı onarımı yapıldığı ancak bir jinekolog muayenesi ile ya da bir adli tabip tarafından anlaşılabilir.

Kızlık zarının toplumsal önemi:

Kızlık zarı bizde olduğu gibi daha birçok kültürlerde de sosyal ve kültürel önemini korumaktadır. Müslüman toplumlarında kızlık zarı ilk defa cinsel ilişki olup olmadığının kanıtı olarak çok büyük önem taşır. Bekaret konusu özellikle doğu toplumlarında çok önemli bir konudur. Buna rağmen son zamanlarda tüm toplumlarda bu konuda bir rahatlama da izlenmektedir. Gençlerin bir kısmı evlenmeden önce cinsellik yaşamalarına rağmen, bu konu tabu olarak kabul edildiğinden daha sonra birlikte gelerek bile kızlık zarını diktirmek istemektedirler.

İlk kez cinsel ilişkiye girdiği halde kanaması olmayan bir çok genç kız, bakire değil gerekçesi ile jinekoloğa muayene ettirilmekte bu ise genç kız için son derece onur kırıcı aşağılayıcı bir davranış olarak algılanmakta ve daha evliliğin ilk gününde genç kızların öz güvenleri zedelenmektedir. Daha evliliğin başlangıcında yaşanan bu güvensizlik ortamı çok zaman boşanmalarla sonuçlanmaktadır. Bu nedenle toplumun kızlık zarlarının yapısı konusunda bilgilenmesi ve evlenecek çiftlerin karşılıklı birbirlerine güveni çok büyük önem taşımaktadır.

Kızlık zarı geniş olan ve bu nedenle ilk cinsel ilişkide kanamadığı için doktora getirilen birçok yeni evli genç kız vardır. Kızlık zarının anatomik şekli nedeni ile kanama olmadığı izah edilmesine ve bu konuda bakire olduğuna dair sağlık kurulu raporu verilmesine rağmen sırf kanama olmadığı için duyulan güvensizlik nedeni ile evliliklerin sonlandığına özellikle tutucu çevrelerde şahit olunmaktadır. Bu durum genç kızların ruhunda derin yara açan onur kırıcı bir durum olup birçok masum genç kız haksız yere suçlanarak tüm yaşantısını etkileyecek durumlara düşmektedir.

Kızlık zarı nerededir?

Kızlık zarı vajinanın giriş kısmında bulunan bir deri kıvrımıdır. Hymen vajinanın hemen girişinde 1-2 cm içerdedir. Himenin fizyolojik bir önemi yoktur. Vaginal enfeksiyonlara karşı koruduğu sanılmaktadır.

Kızlık zarı yapısal olarak ne gibi farlkılıklar gösterebilir?

Hymen şekli kadınlar arasında oldukça farklılık gösterir. Kızlık zarları ortasındaki açıklığın şekline göre, serbest kenarına göre, mukavemetine göre sınıflandırılabilir. Çok nadir bazı kadınlarda doğuştan kızlık zarı yoktur, bazı kızlarda ise himen tamamen kapalıdır. Çok ender durumlarda himen ortasında hiç delik yoktur (imperfore hymen) ya da delik o kadar büyüktür ki jinekolojik muayenede kızlık zarı görülmeyecek kadar küçüktür. Bazı kızlarda ise himende kalbur gibi milimetrik boyutlarda çok sayıda delik bulunabilir.

Kızlık zarı ortasındaki açıklığa göre adlandırılacak olursa anüler, semilunar, septalı, kripriform, imperfore himen gibi çeşitli isimler ile tanımlanır. Bu tip kızlık zarları şunlardır:

Anüler hymen (halka şeklinde hymen): Kızlık zarlarının %80�i bu şekildedir. En sık görülen tiptir. Bu tip kızlık zarlarında ortasındaki delik halka şeklindedir. Eğer kızlık zarlarının ortasındaki delik daha geniş çaplı olursa kızlık zarı oldukça incelir ve adli tıpta ”duhule uygun açıklıkta” deyimi kullanılır ve bu tip kızlık zarlarında ilk ilişkide kanama olmaması doğaldır. Bu durumda da ��bakire değil mi�� sorusu akla gelmektedir.

Semilunar hymen (yarım halka hymen):Ortasındaki delik yarım ay şeklindedir. Bu tip kızlık zarlarının alt kısmı oldukça kalın ve geniştir. İlk ilişkide zorlanma olabilir ve zar ile birlikte vagina da yırtılırsa şiddetli kanamalar olur.

Septalı hymen: Kızlık zarının ortasındaki açıklık bir bant ile ikiye ayrılmıştır. İlk cinsel birleşmede bu bant kopar ve kanama olur.

Kripriform hymen:Himen ortasındaki delik tek olmaz, himende çok sayıda küçük delikler mevcuttur. Bu zar genellikle ilk ilişkide yırtılmaz ve doktor yardımı gerekir. Jinekolog küçük bir cerrahi müdahale ile bu zarı açar.

İmperfore hymen: Bazen doğuştan kızlık zarının ortasında delik olmaz ve kızlık zarı tamamen vagen girişini kapatır. Bu durum adölesan çağında menses görmeye başlayan ama adet kanaması dışarıya akmayan vajinada biriken kızlarda sorun oluşturur. Bu yapıda hymene sahip olan kızlar her ay adet oldukça dışarıya akmayan kan yüzünden giderek artan karın ağrısı şikayeti ile doktora başvurduğu zaman muayene sonucu imperfore hymen tanısı konur. Jinekolog tarafından yapılan küçük bir operasyon ile kızlık zarı açılır.
Ayrıca kızlık zarları, yapısına, bozulmuş, doğum yapmış olma durumuna göre de çeşitli isimler alır:

Carnosus hymen (etli hymen): kalınlığı fazla olan bu tip kızlık zarlarında yırtılma sırasında biraz fazla ağrı ve kanama olabilir.

”Doğal çentik” %20 kadında bulunan zarın tabanına kadar inmeyen çentikler mevcuttur. Bu tür çentikler adli tabiplikte bekaret raporu verirken özellikle önem taşır ve bunların ilişki sonucu değil doğuştan var olduğu rapor edilir.

Yırtılmış hymen (bozulmuş hymen): Ancak bir adli tabip veya Jinekolog tarafından yapılan muayene sonucunda yırtılmış hymen tanısı konur.

Multipar hymen (doğum sonrası himen): Normal vaginal doğum yapan kadınlarda hymende çok sayıda yırtıklar oluşur, geriye kalan kızlık zarı parçalarına karinkül adı verilir.
Kızlık zarının serbest kenarı bile düz, ince, tırtıklı,saçaklı, derin çentikli gibi çok değişik şekillerde olabilir.

Kızlık zarı mukavemetine göre ise tendon kıvamında kalın ya da tül gibi ince arasında çok çeşitli yapılarda izlenebilir. Bunun yanı sıra lastik gibi genişleyen ya da hiç elastikiyeti olmayan yapılarda olabilir.

Kızlık zarı ne zaman kanar?

Kızlık zarı genellikle ilk ilişkide esnek ve bol damarlı olduğu için kanar, %2-5 kadında ilk cinsel ilişkiden sonra kanama olmayabilir. Bazı kadınlar ilk cinsel birleşmede hiç ağrı duymazken bazı kadınlarda çok şiddetli ağrı olabilir. Bazı kadınlarda ilk ilişkide kanama yok denecek kadar az olurken bazı kadınlarda kızlık zarı ile birlikte tüm vajina yırtılabilir ve çok şiddetli kanama ile acil olarak bir jinekolog tarafından görülmesi gerekebilir.
Kızlık zarı cinsel ilişkiden başka kaza ve travmalar sonucu, bacakları çok açmak gerektiren bale gibi aktivitelerden sonra da bozulabilir.

İlk ilişkiden sonra kanama durmazsa ne yapılmalıdır?

İlk ilişkiden sonra fazla ve uzun süren kanama olursa mutlaka doktora gidilmelidir. Doktor oluşan yırtığın derecesine göre lokal veya genel anestezi ile gerekli müdahaleyi yapar. İlk müdahale steril şartlarda genellikle vicryl adı verilen sütür materyalleri ile yapılır. Laser ile kızlık zarı onarımı yapılmaz. Laser yalnızca kesme ve yakma işlemi yaptığı için kızlık zarı onarımında bu teknik kullanılmaz. Bu müdahaleden sonra yaklaşık bir hafta-on gün yara yeri iyileşinceye kadar cinsel ilişkiye girmemek uygundur. Yara yeri iyileştikten sonra tekrar kanama genellikle olmaz. Fakat kızlık zarı sert ve damarlı ise sonraki ilişkilerde de kısa süreli kanamalar olabilir. Kanama miktarı fazla değilse fazla endişelenilecek bir durum yoktur.

Kızlık zarında yırtılmanın zamanı tesbit edilebilir mi?

Ancak bir adli tabip veya jinekolog tarafından yapılan muayene sonucunda yırtılmış hymen tanısı konur. İlk cinsel birleşmenin üzerinden 7-10 günden fazla zaman geçerse kızlık zarında oluşan yırtıkların zamanı tesbit edilemez. Kızlık zarında bulunan taze ve eski yırtıklar saat kadranına göre tanımlanır. Kesin tanı konulamayan ve kızlık zarı daha derinde olan obes hastalarda makattan muayene (rektal yolla muayene) yapılarak kızlık zarı daha görünür hale getirilerek kızlık zarının yapısı hakkında daha detaylı bilgi edinilebilir. Yırtıkların bulunduğu konuma göre örneğin saat 6-saat 9 hizasında ”eski yırtık”, ”yeni yırtık” gibi terimler kullanılır. Ayrıca bu yırtıkların kızlık zarının kaidesine kadar varıp varmadığı da ve bunun tabii çentik olup olmadığı ve taze yırtık etrafında bulunan hiperemi, morluk, enfeksiyon vs. mutlaka raporda belirtilmelidir. Bazı kızlık zarlarında bulunan ”tabii çentik” cinsel ilişki ile oluşmaz, hastanın doğuştan getirdiği bir özelliktir ve kızlık zarının anatomik yapısında mevcuttur.

Kızlık zarı raporu nasıl alınır?

Kızlık zarı ile ilgili rapor hastanede jinekolog doktorların oluşturduğu sağlık kurulu tarafından ya da adli tabip tarafından verilebilir. Bu raporda bakire olup olmadığı, himenin anatomik yapısında bulunabilen doğal çentikler ya da himenin duhule müsait açıklıkta olup olmadığı ayrıntılı bir şekilde tanımlanır. Özel doktordan ancak kızlık zarının yapısı hakkında bilgi muayene olduktan sonra sözel olarak öğrenilebilir.

Her genç kıza kızlık zarı onarımı yapılabilir mi?

On sekiz yaşın altında kızlık zarı onarımı kanunen mümkün değildir. Bu konu genellikle babalardan saklandığı için on sekiz yaşın altında gelen genç kızların mutlaka yanında annesi olmalıdır ve işlemden önce annenin yazılı onayı alınmalıdır. Daha önce birden fazla kişi ile ilişkiye girmek, kürtaj olmak, doğum yapmış olmak bu işleme engel teşkil etmez. Kızlık zarı tamiri herkese uygulanabilir. Kızlık zarının tamir edildiğini ilişkiye girdiğiniz kişi anlamaz. Ancak bir jinekolog veya adli tabip muayenesi sonucu anlaşılabilir.

Himenoplasti nedir?

Hymen dikilme işlemine ”himenoplasti” denir. Gerçekte bozulmuş olan zarın tam olarak eski haline getirilmesi olanaksızdır. Son derece ince yapısı olan kızlık zarına atılan dikişler o bölgede bulunan çok sayıda mikroorganizma tarafından enfekte edilir ve dikişler tutmaz. Zar tekrar orjinal haline gelmese de vaginal duvardan alınan parçalar gibi değişik cerrahi yöntemler kullanılarak ilişki sırasında kanayabilecek yeni bir doku oluşturulması mümkündür.

Kızlık zarı onarımı iki şekilde olmaktadır. Birincisi evlenmeden 2-3 gün önce dikiş atılarak yapılan daraltmadır. İkincisi ”flep” tekniği ile yapılan vaginadan doku alınarak yama şeklinde yapılan tekniktir ki bu operasyonun süresi daha uzun olup yaklaşık yarım saattir. Flep tekniği evlenmeden 1 yıl önce de yapılabilir. Her iki teknik de hastanın özelliğine göre lokal veya genel anestezi ile yapılabilir. Kızlık zarı ameliyatı ile birlikte aynı zamanda küçük dudaklar şekilsiz, çok büyük ya da asimetrik olduğunda ”labioplasti” adı verilen operasyon ile küçük dudaklara da şekil verilebilir.

Ayrıca kızlık zarı normalden kalın ve ortasındaki açıklık az olduğu zaman cinsel ilişki çok ağrılı ve ızdıraplı olabilir ya da hiç olmayabilir. Bu durumda doktor ”hymenektomi” adı verilen bir operasyonla kızlık zarını cerrahi olarak keserek problemi ortadan kaldırır.

Kızlık zarı operasyonu yapılmalı mı?

Ülkemizde genel toplum baskısı nedeniyle yurt dışında ise fantezi sayılabilecek nedenlerle kızlık zarının tekrar dikilmesi operasyonu konusunda talepler gelmektedir. Ülkemizin büyük bir kısmında öldürülme ve toplum dışına itilme korkusu ile insanlar bu işleme başvurmaktadır. Kızlık zarı onarımının gerekli olup olmadığı konusunda tüm dünyada tartışmalar olmasına rağmen bu konuda fikir birliği yoktur. Bir çok batılı yazarlar bu işlemin gereksiz olduğunu düşünürken bir kısım doktorlar da bu işlemin diğer estetik operasyonlardan bir farkı olmadığını, bir insan nasıl vücudunun bazı beğenmediği bölümlerini estetik operasyonlarla değiştirmek güzelleştirmek istiyorsa, aynı şekilde vageni geniş olan evli kadınlar nasıl ki vagina estetiği operasyonu yaptırıyorlarsa, ihtiyaç duyan kimselerin kızlık zarı ile ilgili estetik operasyonları isteme hakkına da sahip olduğunu savunmaktadırlar. Öte yandan kızlık zarı onarımında işin aldatma kısmı da var. Biz hekim olarak gelen her hastaya bakmak zorundayız. Hekimler hastanın bu önerisini geri çevirirse hasta psikolojik bunalıma girebilir ve çaresizleşir. Zaten böyle bir hasta doktora gelinceye kadar iç dünyasında bunun muhasebesini günlerce yapmıştır. Eğer talebi geri çevrilirse muhafazakar dindar çevreden geliyorsa bu durum ölümüne bile neden olabilir. Hastaya bu konuda yardımcı olmak, onları tekrar topluma kazandırmak, psikolojilerini düzeltmek ve onların mutluluğu için çalışmak tıbbi yönden kabul edilebilir bir durum olmasına rağmen ahlaki ve sosyal değerler yönünden tartışmalı bir konudur.

Bakire olanlar jinekolojik muayene olabilir mi?

Bakire olan kızlarda jinekolojik muayene ve bu sırada takılması gereken spekulum kızlık zarını bozacağından vaginal muayene yapılmaz. Akıntı, kasık ağrısı gibi durumlarda kızlık zarına zarar vermeyen makattan rektal tuşe adını verdiğimiz muayene metodu ile bakılabilir. Fakat birçok hasta bu tür muayene şeklini kabul etmediği için mesane dolu vaziyette iken karından yapılan ultrason muayenesi ile rahim ve yumurtalıklar hakkında bilgi sahibi olunabilir.

Kızlık zarı bozulmadan gebe kalmak mümkün mü?

Nadiren bakirelerde kızlık zarının önüne boşalma olduğu zaman, himen sağlam iken bile gebelik görülebilir. Spermler hareketli olduğu için kızlık zarını geçerek rahme ve tüplere ulaşabilir ve böylece bakire durum devam ederken bile bir gebelik gerçekleşebilir. Görüldüğü gibi gebelik oluşması için kızlık zarının bozulması şart değildir.

Hemoroid (Basur) Nedir? Hemoroidal Doku Nedir? Basur Çeşitleri

Hemoroidal doku kan damarlarına sahip olan ve makat kısmında yastık görevi yastık görevi gören bir çeşit dokudur. Makatın kalın bağırsaklarınbittiği bölgenin iç kısmına iç hemoroid dış kısmına ise dış hemoroid denmektefir.Hemoroidal doku içindeki kandamarları Atar damar ve toplar damarlardan oluşur. Makatın iç kısmındaki sensörler sayesinde atar ve toplar damarlrdaki kan akış miktarı aniden değişerek makkattan istemsiz olan gaz ve dışkı çıkışını engellemektedir. Makkatta Park ligmanı ismi verilen bir doku vardır. Park ligmanı hemoroidal dokuyu kalın bağırsaklara bağlayan bir dokudur. Park ligmanı değişik sebeblerden ötürü zarar gördüğünde bu dokuda büyüme, sarkma ve kan göllenmeleri oluşarak hemoroid yani basur hastalığı ortaya çıkar.

Hemoroidal Hastalıklar Hastalığın ilerlemesine Göre Dört Ayrı Şekilde Derecelendirilir

1.DERECE Basur: Hastalığın bu evresinde makkattan sarklamalar gözlenmez. Bu evrede sadece kanamalar görülür.

2.DERECE Basur: Hastalığın bu evresinde makkattan hemoroidal doku büyümüş tür ve genellikle kanamalar, agrı ve tuvalet esnasında makkattan sarkmelar gözlenmektedir. Tuvalet bittikten sonra bu sarkmalar kendi kandine hemen düzelir

3.DERECE Basur: Ikınmalar ani zorlanmalar ve tuvalet sırasında makkattan sarkmalar görülür. Bu sarkmalar kendiliğinden düzelmez ve elle içieri itilerk düzeltilebilir.

4.DERECE Basur: Hastalığın bu evresinde sürekli ve kalıcı bir sarkma ile karşılaşılır.

Hemoroid – Basur Neden Oluşur ?

• Ktılımsal bozoukluklar
• Kronik kabızlık
• Zorlanmak
• Uzun süreli ayakta kalmak
• Kabızlık
• ıkınmak
• Dolaşım sistemi bozuklukları

Hemoroidal (Basur) Hastalıklarının Teşhisi ve Tedavisi

Basur hastalığına tanı koyabilmek için uzaman doktorlar tarafından muayenenin yanı sıra çeşitli görüntüleme yöntemleri kullanılmaktadır.Basur hastalığı hastalığın geldiği evreye göre cerrahi veya ilaçla tedavi yöntemleri kullanılmaktadır.

Hemoroid – Basur’un Cerrehi Mudahale ile Tedavi Yöntemleri

• Sklero terapi
• Açık ve Kapalı hemorodektomi
• Bant ligasyonu
• Laser (Infrared)
• De Longo tekniği

Hemoroid – Basur’un İlaç ile Tedavi Yöntemleri

• Kan Dolaşımını Düzenleyen ilaçlar
• Ağrı kesici Kremler
• Çeşitli İlaçlarla Hazırlanan Oturma Banyosu
• Kortikosteroid İçeren Pomadlar
• Dışkıyı Yumuşatan İlaçlar

Çocuklarda büyüme ve gelişme her yaş grubunda, kız ve erkek cinsiyette farklılıklar gösterir. Büyüme geriliği, çocuğun kendi yaş ve cinsiyetine uygun büyümeyi göstermemesi olarak tanımlanabilir.

Büyüme geriliğinin nedenleri nelerdir?

Annenin sağlık durumu, beslenmesi, hastalıkları, doğumdan sonra ise büyümeyi etkileyen faktörler etkilidir. Doğumdan sonraki ilk 2 yaşta çocuğun dengeli beslenmesi, hastalıklardan korunması ve sevgi ortamında büyütülmesi de çok önemlidir. Bununla birlikte büyümeyi sağlayan birtakım hormonlar vardır ki; bunların en önemlisi büyüme hormonu dur.

Büyüme nasıl takip edilir? Standart değerler nelerdir?

Büyümenin değerlendirilmesinde, yalnızca boyun ölçülmesi yeterli değildir. Boy uzunluğu ve boy uzama hızı, vücut ağırlığı ve ağırlık artış hızı, baş çevresi ve baş çevresindeki artış hızı ve vücut bölümlerinin birbirlerine oranı bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Her çocuğun anne ve baba boylarına göre genetik potansiyeli değerlendirilmeli, ülkeler arasındaki farklılıklar unutulmamalı.

Büyüme hormonu eksikliği teşhisi nasıl konulur?

Anormal boy kısalığı olan ve boy uzaması yaşına ve cinsiyetine göre geri olan çocuklarda, mevcut durumu açıklayacak bir hastalığı yoksa (böbrek, kalp, karaciğer hastalığı gibi) büyüme hormon eksikliği akla gelmelidir. Tanıyı kesinleştirmek amacı ile bazı özel testler yapılarak; büyüme hormonu ve büyüme faktörlerinin serumdaki düzeylerine bakılmalı, hormon eksikliği tespit edilmişse tedaviye başlanmalıdır.

Beslenmeden kaynaklanan sorunlar var mıdır?

Sosyoekonomik düzeyi iyi olan ülkelerde beslenme bozukluğuna bağlı büyüme gerilikleri çok az görülürken, ülkemizdeki büyüme geriliklerinin önemli bir kısmı beslenme yetersizlikleri sonucu ortaya çıkmaktadır.

Hamilelikte sigara ve alkol kullanımının etkisi var mıdır?

Sigara ve alkol kullanımı, bebeği etkiler. Bu bebeklerin maalesef, yüzde 10-15 kadarı normal büyümeyi yakalayamaz. Yaşamlarında; şişmanlık, erken kıllanma, şeker hastalığı, tansiyon yükselmesi gibi ek birtakım riskler de oluşur.

Büyüme geriliği tedavisi ne kadar süre uygulanabilir?

Tedavi olan kızlarda, boy 1.55 cm, erkeklerde ise 1.65 cm ye ulaşınca yasal zorunluluk gereği tedavi sonlandırılır.

Dr. Mehmet Öz’den cilt güzelliği için Kleopatra cilt maskesi tarifi:

Malzemeler:

10 adet vişne (çekirdekleri çıkarılmış)

1 dilim ananas

10 adet yaban mersini

4 yemek kaşığı bal

Yarım fincan yoğurt

Uygulama: Meyveleri blendırdan geçirerek iyice pürüzsüz hale getirin. içine bal ve yoğurdu ilave ederek iyice karıştırın.

Elde ettiğiniz karışımı önceden temizlenmiş cildinize uygulayın. 10 dakika bekledikten sonra ılık su ile yıkayın.

Karnınız hâlâ büyüme yolunda. Pantolonunuzu düğmesini iliklemediğiniz ilk günden yakınınızdaki gebelik giysileri satan mağazanın çekiciliğine kapılmayın. Giyebileceğiniz zaman görece kısa olduğundan gebelik giysileri pahalıya gelebilir. Karnınız büyüdükçe ve yalnızca gereksindiğiniz zaman, gerekli şeyleri satın alın. Her ne kadar gebe mağazalarındaki odalarda deneme olanağınız size nasıl bir gebe yastığı gerektiğini gösterebilirse de, gelecekte yükünüzün nasıl olacağını yada hangisinin sizin için rahat olacağını belirleyemez.
Kendinizi gebelik giysileriyle sınırlı saymayın. Gebe mağazasından olmasa da size uygun olanı giyinin. Gebelikte kullanmak üzere, normal giysiler satın alma (yada var olan giysilerinizi giyme) paranızı korumanın en iyi yoludur. Modelistlerin hangi mevsime özgü hazırlandıklarına bağlı olarak birçok giysi gebelikte uygun olabilir. Paranızı harcarken bu tür durumları göz önüne alırken uyanık olun. Bugün için bu giysileri sevebilseniz de, gebelikten sonra bunları giymek istemeyebilirsiniz; doğumdan sonra birçok gebelik giysisini katlayıp kaldırmak için güçlü bir istek duyulabilirsiniz.

Kişisel giyim zevkiniz siz gebeyken de geçerli olur. Normalde hazır değil de diktirilmiş şeyler giyiyorsunuz ya da rasgele giyiniyorsanız, boşuna dantelli iş giysileri olan gardırobun önünde kendi kendinize konuşmayın. Bir prenses nedimesi görünümünde olmak sizi bir iki ay çok memnun etse de, gebe giysilerinin ilk günlerindeki hışırtısı uzun sürmez, sonra giysilerinin ilk günlerdeki hışırtısı uzun sürmez, sonra giysilerin hor gördüğünüz yüzleriyle karşı karşıya kalırsınız.

Giysi ekleri (aksesuar) önemli bir yol oynar. Gebe olmadığınız zamanlarda, ekler hoş bir dokunma duyusu verir. Oysa gebelikte bunlar temel niteliktedir. Gebe kadınlar için, ilginç bir eşarptan çarpıcı bir çift küpeden, elektrik yayan iç çamaşırından hatta parlak renkli bir çift spor ayakkabısından alınan destek birçok pahalı ve moda giysilerden daha fazladır.

En önemli aksesuarlarınız, insanların göremedikleridir. Göğüsleriniz büyüdükçe eski sutyenleriniz kullanılmaz hale gelir ve üzerinize iyi oturan, destekleyici bir sutyen kullanılmaz hale gelir ve üzerinize iyi oturan destekleyici bir sutyen gebelik sırasında son derece önemlidir. İndirim olduğu bir mağazaya gidin ve kendinizi deneyimli satıcının ellerine bırakın. O size uygun sutyeni öğrenecektir. Birini yıkadığınızda diğeri giymek üzere iki sutyen alın. Bunlar da gelmeye başladığında yenilerini alırsınız.

Bu dönemde özel bir gebelik çamaşırına ihtiyaç yoktur. Alışkın değilseniz, yüksek belli külotlar pek de rahat gelmeyecektir. En iyi seçenek, belin altında kalan, alışkın olduğunuzdan daha geniş bir bikinidir. İstediğiniz renkte pamuklu iç çamaşırları da almalısınız.

Gebe bir kadının en iyi arkadaşı kocasının dolabıdır. Önceden sormak koşuluyla onun büyük gömleklerini, pantolonlarını (bel altı giymek iyi olu) alabilirsiniz.

Gebe giysilerini ödünç alabilir ya da ödünç verebilirsiniz. Giyim tarzına uymasa da size gebe giysilerini verme önerilerini kabul edin. Gerektiğinde bir bluz, tulum ya da pantolon veya bir aksesuar ödünç alabilirsiniz. Doğumdan sonra gebe giysilerini giymek istemiyorsanız, yeni gebe kalan bir arkadaşınıza bunları vermeyi önerebilirsiniz. Böylece hem siz hem de arkadaşınız paranızı korumuş olursunuz.

Serinlik önemlidir. Sıcak tutan (naylon gibi sentetik kumaşlardan yapılmış giysiler gebeyken pek uygun olmaz. Metabolizmanız yüksek ve vücudunuz daha sıcakken, pamuklu kumaştan yapılmış giysiler daha rahat olur. Açık renkli, seyrek dokulu, geniş giysiler serin kalmanızı kolaylaştırır. Beli sıkı olmayan dizüstü şortlar pantolondan daha rahat olur. Hava soğuduğunda kat kat giyinmek idealdir. Sıcak bastığında ya da kapalı yerlere girdiğinizde bazılarını çıkarır, dışarı çıktığınızda giyersiniz.

Uzmanlar, spermin vajina içinde en uzun süre kaldığı pozisyonların hamile kalmak için en uygun pozisyonlar olduğunu belirtiyor. Ayrıca kadınların da cinsel ilişki sonrası alacakları önlemlerle gebe kalma olasılığını artırabilirler…

Misyoner pozisyonunda (erkeğin üstte olduğu) ilişki sırasında ve sonrasında 1 saat süre ile belinizin altına yastık koyarak rahim ağzınızın spermleri daha kolay ve daha uzun süre ile tutmasını sağlarsınız. Fakat yastığın aşırı kalın olmaması gerekmektedir.
Diz dirsek pozisyonundaki beraberlik hamile kalmak için en uygun şekildir. Bu şekildeki bir beraberlikten sonra da sırt üstü yatarken belinizin altına 1 saat süre ile uygun kalınlıkta bir yastık koyun.

Ayakta, oturarak veya kadının üstte olduğu pozisyonlar spermin vajina dışına akışını hızlandırdığı için gebe kalmak için uygun şekiller değildirler.

En alışılmış pozisyon; erkeğin üstte, kadınla yüz yüze olduğu pozisyondur. Kadınların çoğu bu pozisyonu yeğler. Bir çift, birleşmeye bu pozisyonla başlayabilir; erkeğin orgazmını geciktirmek amacıyla, birleşme sırasında pozisyon değiştirebilir ve daha sonra birlikte orgazm için en uygun pozisyon olan misyoner pozisyona dönülerek birleşmeye son verilebilir.

Gebe kalmak için en uygun pozisyonlar

Misyoner pozisyonu, öteki pozisyonların çoğundan daha elverişlidir. Birleşme daha az derin, uzun süreli ve duygusal ya da derin, kısa süreli ve sert olabilir.

Kadınlar normalde 25-40 gün arasında adet görür. Düzenli adet, adetin her zaman aynı gün olacağı anlamına gelmez. Kadınlarda adet döngüsü, dört fazda incelenir.

İlk dönem yumurtanın büyüdüğü proliferasyon fazıdır. Bu dönemde, beyinde, hipofizden salgılanan FSH hormonu, yumurtalıklara etki ederek, yumurtayı ihtiva eden folikülün büyümesini uyarır. Büyüyen folikül içindeki granüloza hücreleri, estrojen salgılarlar. Estrojen seviyesi yükseldikçe, rahim içerisindeki endometriyum tabakasını uyarır. Endometriyum kalınlaşmaya başlar. Estrojen belli bir seviyeye ulaştığında, beyindeki hipofiz dokusunu uyarır, LH hormonunun salgılanmasını sağlar. Yükselen LH, folikülün çatlamasını ve folikül içindeki yumurtanın serbest kalmasını sağlar.

Yumurta atıldıktan sonra, folikül, içine kanayarak korpus luteum denilen yapıya dönüşür. Korpus luteum, progesteron hormonu salgılar. Progesteron hormonu, endometriyumu sekresyon denilen yapıya sokar. Bu durum, yumurta spermle buluştuğunda embriyo oluşursa, onun yerleşmesine uygun bir ortam sağlar. Eğer gebelik oluşmazsa, korpus luteum 14 gün içerisinde fonksiyonunu yitirir ve hormon seviyelerin düşmesine bağlı olarak adet başlar.

Adet, endemetriyum tabakasının dökülerek rahim dışına atılmasıdır. O halde adet döngüsünün fazları:
- Proliferasiyon dönemi
- Yumurtlama
- Sekresyon dönemi
- Adet dönemidir.

Kadınlarda sekresyon dönemi 14 gündür ve sabittir. Diğer bir deyişle, yumurtlamadan sonra eğer gebelik oluşmazsa, 14 gün sonra adet gelir. Kadınlar normalde, 25-40 gün arasında adet görür. Düzenli adet görmek demek, adetin ne zaman geleceğini bilmek demektir. Yani, mutlaka 30 günde bir adet görmek gerekmez. Eğer bir kadın her ay 10 gün gecikmeyle adet görüyorsa, bu da normal kabul edilir. Düzensiz adet görenler, adetlerinin ne zaman geleceğini bilemezler. Herhangi bir zamanda adetleri başlayabilir.

Yumurtlama zamanını iyi hesaplayın
Düzensiz adet gören kadınlar, ne zaman yumurtlayacaklarını hesaplayamazlar. Düzenli adet gören bir kadın, bir sonraki adetinin ne zaman geleceğini bulmalı ve bulduğu tarihten 14 gün geri gelerek yumurtlama zamanını tahmini olarak hesaplamalıdır. Bulduğu bu tarihten 3 gün öncesinden başlayarak 3 gün sonrasına kadar olan dönem, yumurtlamanın olacağı gebe kalınabilir dönemdir. Örnek verecek olursak, bir kadının 35 günde bir düzgün adet gördüğünü varsayalım ve bu kadın ayın 5′inde son adetini görmüş olsun. Hesaplarken, bir sonraki adetini bulmak için 35 gün sonraya gidilecek ve ayın 10′u bulunacaktır. Bu tarihten 14 gün önceye gelindiğinde, ayın 26’sına ulaşılır. 3 gün öncesi ve 3 gün sonrası hesaplandığında, 23′ü ile 29′u arası hamile kalınabilir dönem olarak bulunur.

Kabızlığı olan kişiler için dışkılama, zahmetli ve ağrılı bir durumdur. Pek çok kişi aslında normal bağırsak alışkanlığına sahip olmalarına karşın, her gün dışkılamaya çıkmadıkları için kabızlık çektiklerini sanmaktadırlar. Ne var ki dışkılama sayısı ve miktarı için “herkes için geçerli bir normal” aralık mevcut değildir. Çoğu durumda kabızlık kendiliğinden geçen ve ciddi sorunlara yol açmayan bir rahatsızlıktır. Kısa kabızlık dönemleri tamamen normaldir. “Sağlıklı kişilerin her gün bir kez tuvalete çıkmaları gerekir” şeklindeki yaygın ve yanlış kanı, pek çok kişinin kendinde kabızlık olduğunu düşünmesine ve bilinçsizce laksatif ilaçları kullanmalarına yol açmaktadır.

Kabızlığın nedenleri:
Kabızlık kadınlarda, çocuklarda ve 65 yaş üstü yaşlı insanlarda daha sık görülür. Gebelik ve doğum sonrası ile ameliyat sonrası dönemlerde de görülme sıklığı artar. Kabızlığı anlamak için kalın bağırsağın nasıl çalıştığı hakkında bilgi sahibi olmak gereklidir. Alınan gıdalar kalın bağırsakta ilerlerken içerdikleri sıvılar bağırsak duvarı tarafından emilir. Bağırsak duvarındaki kasların hareketleri ile dışkı makat yönünde itilir. Çıkışa geldiğinde sıvı içeriğini kaybetmiş dışkı katı hale gelmiştir. Kalın bağırsakta emilen sıvı miktarı artarsa dışkı iyice kuru ve katı hale gelir. Bağırsaktaki kas hareketleri azalmış veya düzensizleşmişse dışkının barsak içinde ilerlemesi yavaşlar ve kaybettiği sıvı miktarı artar.

Kabızlığın en sık gözlenen nedenleri şunlardır:
Yiyeceklerle yetersiz miktarda lif alınması,
Yeterli sıvı alınmaması,
Hareketsiz bir yaşam sürülmesi,
İlaca bağlı yan etkiler,
İrritabl bağırsak hastalığı gibi bağırsak işlevini bozan hastalıklar.
Yanlış müshil kullanımı
Yaşa bağlı değişiklikler
Dışkılarken ıkınmaktan kaçınmak
Multiple sklerozis, lupus, şeker hastalığı gibi bazı hastalıklar,
Kronik idiyopatik kabızlık gibi bazı özel hastalıklar,
Kalın bağırsakta veya makattaki (hemoroid gibi) bazı hastalıklar.

Kabızlık bazen ciddi sorunlara neden olabilir. Bunlar arasında en sık karşılaşılanları zorlayıcı bağırsak hareketlerine bağlı olarak ortaya çıkan hemoroidler ve katı dışkının anüs çevresindeki kas ve deride yırtıklar yaratmasına bağlı makat çevresindeki cilt yırtıklarıdır (anal fissürler). Aşırı ıkınma bazen küçük bir bağırsak katlantısının makat dışına çıkmasına neden olur (rektal prolapsus). Eğer çıkışta sertleşmiş fazla miktarda dışkı birikirse bunun ıkınma ile atılması mümkün olmaz ve bu durumda da dışkı taşlaşması ortaya çıkar. Genellikle yaşlılarda ve küçük çocuklarda gözlenen bir durumdur.

Tanısı:
Tedavisi için ağız veya makat yolu ile uygulanan yağlarla dışkının yumuşatılması ve parmakla mekanik olarak çıkartılması gereklidir. Genellikle basit bir tıbbi öyküleme alınması ve fizik muayene yeterlidir. Ancak duruma göre aşağıdaki testlerden bir veya birkaç tanesinin yapılması gerekli olabilir:

Tiroid bozuklukları gibi bazı hastalıkları belirlemek için kan testleri,
Yaşlı hastalarda görülme sıklığı arttığı için barsak tümörlerini dışlamak için dışkı incelemeleri ve baryumlu barsak grafisi gibi bazı radyolojik incelemeler,

Bağırsaklarınızın bir bölümünü doğrudan gözle incelemek için sigmoidoskopi veya kolonoskopi gibi endoskopik muayeneler.

Tedavisi:
Her ne kadar tedavi; nedene, hastalığın süresine ve ağırlığına bağlı olarak değişse de çoğu olguda beslenmede ve yaşam tarzında yapılacak ufak tefek değişiklikler bulguları geçirmede ve tekrarını önlemede yeterli olacaktır.

Diyet
Yumuşak ve yeterli sıvı içeren bir dışkı oluşturmak için diyetle her gün 20-35 gram lif alınması gereklidir. Uygun diyet hekim veya diyetisyen tarafından planlanabilir. Fasulye, yulaf ve mısır gevrekleri, taze meyveler, kuşkonmaz, lahana, havuç gibi sebzeler yüksek miktarda lif içerirler. Kabızlığa yatkın kimselerde dondurma, peynir, et gibi lif içeriği son derece az besinlerin alımını sınırlamak gereklidir.

Yaşam tarzı değişiklikleri
Her gün yeterli miktarda su, meyve suyu gibi sıvıları almak, çorba gibi sıvı yiyecekleri tüketmek, günlük egzersiz yapma alışkanlığı edinmek gibi alışkanlıklar edinmek barsak hareketlerine yardımcı olacaktır. Bunların yanında tuvalet için yeterli zaman ayırmak ve dışkılama sırasında bağırsakları boşaltmak için ıkınmaktan kaçınmamak gereklidir.

Müshiller
Çoğu hastada müshillerin kullanımı gerekli değildir. Ancak yukarıda bahsedilen diyet ve yaşam tarzı değişikliklerini yerine getirmelerine rağmen hala kabızlık çeken bir grup hastada bir süre için müshillerin kullanımı gerekebilir.

Kullanımda değişik biçimlerde (toz, hap, şurup, ciklet) ve değişik içerikte (kitle oluşturucu, uyarıcı, tuzlu, …) pek çok müshil bulunmaktadır. Hangi hastaların, hangi tipte ve ne süre ile müshil kullanmaları gerektiğine ancak bir hekim karar verebilir.

Uzun süreli müshil kullanımı barsak alışkanlığını değiştireceğinden bağımlılık yaratır. Müshil bağımlılığı oluşan hastalarda müshillerin kullanımına yavaş yavaş son verilmelidir. Bu sürecin hekim gözetiminde gerçekleştirilmesi gereklidir. Çoğu kimsede müshillerin bu yolla yavaş yavaş kesilmesi sonrasında barsak normal kasılabilirliğine ve alışkanlığına kavuşur.

Eğer kabızlığa yol açan bir neden saptanabildiyse tedavi bu özel nedene yönelik yapılabilir. Örneğin kullanılan bir ilaca bağlı olarak kabızlık ortaya çıktıysa hekiminiz bu ilacı bir diğeri ile değiştirebilir ya da kesebilir. Rektal prolapsus veya hemoroid gibi bir komplikasyon ortaya çıktıysa (bu durumlar makatta ağrı yaratarak dışkılamayı ağrılı hale getirir ve kabızlığa katkıda bulunur) bunların düzeltilmesi için cerrahi tedavi önerebilir.

Makat bölgesindeki kaslarında işlev bozukluğu bulunan ve buna bağlı kabızlığı olan hastalarda geri dönüm (biofeedback) çalışması yapılabilir. Doğrudan kalın bağırsağın hastalığına bağlı kabızlıklarda bağırsağın bir bölümünü alınması gerekebilir.

Prof. Dr. Yavuz Baykal
Memorial Hastanesi İç Hastalıkları Bölüm Koordinatörü

*domuz gribine karşı koruyan besinler resimli anlatım

Bakanlık, bu haftadan itibaren okullarda domuz gribi aşısının yapılmasına başlanacağını duyurdu.